دهها تن از شهروندان و کاربران رسانههای اجتماعی با هشتگ کردن نام عقیل کشاورز، به اعدام این جوان دانشجو واکنش نشان دادند. بسیاری از این پیامها با اشاره به انتساب اتهام «جاسوسی» به او نوشتند جمهوری اسلامی انتقام شکست از جاسوسهای واقعی را از مردم بیگناه میگیرد.
حکم اعدام این دانشجوی ۲۷ ساله رشته معماری دانشگاه شاهرود، صبح شنبه ۲۹ آذر در زندان ارومیه اجرا شد.
اطلاعاتی که ۲۷ آذر به ایراناینترنشنال رسید، نشان میداد کشاورز خردادماه همزمان با جنگ ۱۲ روزه بازداشت و از سوی دستگاه قضایی جمهوری اسلامی به «جاسوسی برای اسرائیل» متهم شده بود.
شاهزاده رضا پهلوی قتل کشاورز را سندی روشن از «قساوت و ناتوانی» جمهوری اسلامی خواند و افزود: «خامنهای و رژیمش، انتقام شکست سنگین و درماندگی آشکار اطلاعاتی-امنیتی خود در جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل را با سناریوسازی دروغین و با قتل جوانان بیگناه ایرانی میگیرند.»
او افزود: «بزرگترین ترس این رژیم از مردم ایران و خیزش بزرگ ملیشان است... اراده ملت ایران، قویتر از ارعاب و سرکوب جمهوری اسلامی است.»
یک شهروند نیز در شبکه اجتماعی ایکس خطاب به جمهوری اسلامی گفت: «میکُشید، چون میترسید... و این ترس شما را از پا در خواهد آورد.»
کاربری نیز نوشت: «لعنت به هر کدام از شمایی که حتی سر سوزنی به بقای این نظام خونخوار کمک میکنید.»
مهدی یراحی، آهنگساز و خواننده معترض، با استفاده از هشتگ نام عقیل کشاورز در ایکس نوشت: «صحبت حکام، ظلمت شب یلداست / نور ز خورشید جوی بو که برآید.»
شهروندی با اشاره به طرح اتهام «همکاری» با سازمان مجاهدین خلق، موساد و ارتش اسرائیل علیه کشاورز نوشت: «لعنت ابدی بر این حکومت و حامیانش.»
خبرگزاری میزان، رسانه وابسته به قوه قضاییه، پیشتر در گزارشی کشاورز را «مامور موساد و ارتش رژیم صهیونیست» نامید و «جرم» او را «جاسوسی» به نفع اسرائیل، «ارتباط و همکاری اطلاعاتی» با این کشور و «تصویربرداری از اماکن نظامی و امنیتی» جمهوری اسلامی اعلام کرد.
این خبرگزاری حکومتی افزود «اعضای خانواده وی دارای گرایشات سلطنتطلبانه بوده و عموی او نیز دارای سوابق عضویت و هواداری» از سازمان مجاهدین خلق بوده است.
دهها شهروند در شبکه اجتماعی ایکس، اتهام «جاسوسی» به این دانشجوی اهل اصفهان را ساختگی و بیاساس خواندند.
یک کاربر یادآوری کرد عنوان جاسوس به کسی اطلاق میشود که به اسرار طبقهبندیشده دسترسی دارد و آنها را به دشمن میرساند.
او در ادامه خطاب به مقامهای جمهوری اسلامی افزود یک دانشجوی معماری به چه اسراری دسترسی داشته که اعدامش کردید؟
خبرنامه امیرکبیر در مطلبی با عنوان «جنایت در بامداد» نوشت کشاورز در طول دوران تحصیل خود در حوزههای معماری و شهرسازی فعالیت داشت و حاصل تحقیقات او، انتشار دستکم دو مقاله در مجلات، چهار مقاله کنفرانسی و یک ترجمه کتاب بود.
محورهای این آثار علمی معماری همساز با اقلیم، طراحی فضاهای مسکونی در اقلیم گرم و خشک، و مباحث مرتبط با رنگ و ادراک در معماری عنوان شده است.
یک شهروند با انتقاد از ادامه سیاست سرکوبگرانه جمهوری اسلامی نوشت: «یک مشت جاسوس یک دانشجو را اعدام کردند.»
برخی نیز با یادآوری جمله نوید افکاری، از معترضان اعدامشده سالهای اخیر، تاکید کردند جمهوری اسلامی برای طناب دارش دنبال گردن میگردد.
کاربری در ایکس خطاب به مقامهای حکومت ایران نوشت: «شما انتقام تحقیرشدنتان به دست جاسوسها را از یک بیگناه گرفتید.»
پیش از این، شبکه حقوق بشر کردستان نهاد بازداشتکننده کشاورز را سازمان اطلاعات سپاه پاسداران اعلام کرده بود.
سازمان حقوق بشری ههنگاو ۲۸ آذر گزارش داد از آغاز سال ۲۰۲۵ میلادی تاکنون ۱۷ نفر در ایران به اتهام همکاری با اسرائیل اعدام شدهاند که ۱۵ نفر از آنها پس از آغاز جنگ ایران و اسرائیل به دار آویخته شدند.
مقامهای جمهوری اسلامی اعلام کردهاند پس از جنگ ۱۲ روزه، بیش از ۷۰۰ نفر به ظن «جاسوسی» یا «همکاری» با اسرائیل بازداشت شدهاند.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
