یک پژوهش تازه در مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی آمریکا نشان میدهد مصرف سنگین رهگیرهای دفاع هوایی اسرائیل در جنگ ۱۲ روزه این کشور با جمهوری اسلامی، شکاف میان نیاز عملیاتی و ظرفیت تولید را آشکار کرده و بهویژه ذخایر موشکهای تاد آمریکا را در «وضعیتی نگرانکننده» قرار داده است.
بر اساس این گزارش، با توجه به این که توان دفاعی کشورها نه تنها به کیفیت سامانهها، بلکه به حجم ذخایر و سرعت جایگزینی آنها وابسته است، این کاهش ذخایر نگرانیهایی درباره موجودی رهگیریهای سامانه دفاع منطقهای اسرائیل ایجاد کرده است.
در گزارش این اندیشکده تاکید شده تجربه اسرائیل نشان می دهد حتی پیشرفتهترین سامانهها هم بدون پشتوانه ذخایر کافی، آسیبپذیر میشوند.
بر اساس دادههای گردآوریشده از گزارشهای رسانهای و اسناد بودجهای، در جنگ ۱۲روزه خرداد ۱۴۰۴ حدود ۵۵۰ موشک بالستیک از سوی جمهوری اسلامی به سمت اسرائیل شلیک شد.
در پاسخ به این حملات موشکی گسترده، در کنار سامانههای دفاعی اسرائیل، آمریکا هم وارد درگیری شد و بنا بر برآوردها «بیش از ۱۵۰» موشک رهگیر تاد و حدود ۸۰ فروند موشک استاندارد-۳ (SM-3) مصرف کرد.
ذخایر موشک استاندارد-۳ و تاد
بر اساس این مطالعه، تا پایان سال ۲۰۲۵ در مجموع ۵۰۶ فروند از رهگیرهای استاندارد-۳، تحویل ارتش ایالات متحده شده است.
با در نظر گرفتن مصرف این رهگیرها در سال ۲۰۲۴ و جنگ اخیر، موجودی برآوردی آمریکا به حدود ۴۱۴ فروند کاهش یافته است؛ رقمی که به گفته پژوهشگران، نشاندهنده مصرف نزدیک به یکپنجم کل تحویلهای پیشبینیشده است.
در این پژوهش، کمبود ذخایر موشکهای تاد جدیتر ارزیابی شده است. طبق دادههای رسمی، از تابستان ۲۰۲۳ تاکنون موشک تاد جدیدی به ذخایر آمریکا اضافه نشده و شلیک ۱۰۰ تا ۲۵۰ فروند از این موشکها میتواند تا نیمی از موجودی تحویلی را از بین ببرد.
در گزارش مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی آمریکا تاکید شده «ذخایر تاد به سطحی رسیده که هر درگیری بزرگ بعدی، فشار جدی بر توان دفاعی آمریکا وارد میکند».
گلوگاه تولید و سیگنال نامطمئن به صنعت
این گزارش مشکل اصلی در این حوزه را فقط کمبود بودجه نمیداند، بلکه به نبود سیاست پایدار اشاره میکند.
در گزارش آمده که اتکای مداوم به بودجههای اضطراری پیام روشنی به صنعت دفاعی نمیدهد و مانع سرمایهگذاری بلند مدت در افزایش ظرفیت تولید میشود.
پنتاگون برای جبران بخشی از کمبود توان دفاعی تاد، بیش از ۷۰۰ میلیون دلار از منابع مصوب را به خرید تاد منتقل کرده که با هزینه واحد ۱۵ میلیون دلار، حدود ۴۵ رهگیر تامین میکند.
در بودجه سال ۲۰۲۶ هم ۲۵ رهگیر در بودجه پایه و ۱۲ رهگیر دیگر از منابع جداگانه پیشبینی شده، اما پژوهش معتقد است این ارقام حتی جایگزین «خوشبینانهترین» برآورد مصرف هم نیست.
پژوهشگران مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی آمریکا تاکید میکنند آمریکا باید نیازمندیهای مهمات دفاع موشکی را بازتعریف کند و ذخایری فراتر از برآوردهای خوشبینانه در نظر بگیرد.
در پایان این گزارش،هشدار داده شده که اگر این مسیر اصلاح نشود، واشینگتن در بحرانهای آینده ناچار میشود میان حضور موثر در میدان یا عقبنشینی یکی را انتخاب کند.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
