اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، در پاسخ به پرسشی درباره احتمال پناه دادن به مقامات ونزوئلایی، طرح این سوال را «توهینآمیز» خواند و بار دیگر ضمن اعلام حمایت تهران از کاراکاس گفت سفارت جمهوری اسلامی در ونزوئلا فعال است.
بقایی دوشنبه ۱۰ آذر در یک نشست خبری، با اشاره به افزایش تنشها میان واشینگتن و کاراکاس گفت: «بحث مواد مخدر برای تحت فشار گذاشتن ونزوئلا صرفا یک بهانه است.»
او افزود: «ونزوئلا با یک جنگ و با یک تهدید غیرقانونی از ناحیه دولت آمریکا مواجه است.»
بقایی پیشتر در بیانیهای، تصمیم اخیر دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، در بستن حریم هوایی ونزوئلا را «نقض آشکار حقوق بینالملل و زیر پا گذاشتن مقررات بینالمللی هوانوردی» دانسته بود.
در هفتههای اخیر، ارتش آمریکا عملیات خود را برای مقابله با شبکههای قاچاق مواد مخدر در دریای کارائیب، بهویژه در نزدیکی ونزوئلا، شدت بخشیده است.
ترامپ ۹ آذر از گفتوگوی خود با نیکلاس مادورو، رییسجمهوری ونزوئلا، خبر داد، اما به محتوای این مکالمه اشارهای نکرد.
با این حال، روزنامه میامی هرالد نوشت ترامپ در این گفتوگو به مادورو اطمینان داد که در صورت ترک ونزوئلا، امنیت جانی او و خانوادهاش تضمین میشود، بهشرط آنکه «بیدرنگ» کشور را ترک کند.
هشتم آذر، لیندسی گراهام، سناتور برجسته جمهوریخواه، با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، بهطور تلویحی به احتمال سرنگونی مادورو و گریختن او از ونزوئلا اشاره کرد و نوشت: «شنیدهام ترکیه و ایران در این فصل از سال جای دلپذیری هستند.»
مذاکره با عربستان سعودی درباره سوریه
سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی در ادامه نشست خبری خود اعلام کرد مقامهای حکومت ایران در جریان سفر سعود بن محمد الساطی، معاون وزیر خارجه عربستان سعودی به تهران، درباره حملات اخیر اسرائیل به سوریه گفتوگو کردهاند.
بقایی گفت: «همه موضوعات منطقه برای ما مهم است و به هم مرتبط هستند؛ بحرانهای غزه، لبنان، سوریه و کل منطقه. ولی این سفر بیشتر متمرکز بر موضوع سوریه بود.»
او افزود «امنیت سوریه برای کل منطقه مهم است» و ادامه حملات اسرائیل به سوریه و تصرف بخشی از خاک آن، «یک نگرانی مشترک در بین کشورهای منطقه» محسوب میشود.
او در عین حال تاکید کرد: «نمیتوانیم بگوییم عربستان بین ما و حاکمان جدید دمشق واسطه است.»
سفر این مقام ریاض به تهران در آستانه اولین سالگرد سقوط بشار اسد، رییسجمهوری مخلوع سوریه و متحد جمهوری اسلامی، انجام گرفت.
مخالفان مسلح سوری به رهبری گروه تحریر الشام در یک عملیات غافلگیرکننده توانستند ۱۸ آذر سال گذشته به دمشق برسند و به بیش از پنج دهه حکومت خاندان اسد بر سوریه پایان دهند.
سقوط حکومت اسد ضربه سنگینی به جمهوری اسلامی و گروههای نیابتی تهران وارد کرد. در مقابل، حکومت جدید سوریه روابط نزدیکی با ترکیه و عربستان سعودی دارد.
«به کدام میز مذاکره بازگردیم؟»
بقایی در واکنش به بیانیه اخیر وزارت خارجه فرانسه درباره پرونده هستهای حکومت ایران، به انتقاد از مواضع غرب پرداخت و گفت: «تکرار یک گزاره مبنی بر اینکه "ما برای مذاکره آمادهایم"، تغییری در واقعیت امر که طرفهای مقابل برای مذاکره آماده نیستند، نمیدهد.»
او افزود از جمهوری اسلامی خواسته شده که به میز مذاکره بازگردد، اما «به کدام میز؟»
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی و ژان نوئل بارو، همتای فرانسوی او، پنجم آذر در پاریس با یکدیگر دیدار کردند. پرونده هستهای تهران مهمترین محور این دیدار بود.
پس از این ملاقات، وزارت امور خارجه فرانسه اعلام کرد پاریس از تهران خواسته است به مذاکرات برگردد تا زمینه دستیابی به «توافقی جامع و پایدار» فراهم شود؛ توافقی که «تضمین کند» ایران هرگز به سلاح هستهای دست نخواهد یافت.
سرنوشت برنامه هستهای حکومت ایران، بهویژه ذخایر اورانیوم ۶۰ درصدی، در هالهای از ابهام قرار دارد و جمهوری اسلامی همچنان از صدور مجوز برای بازرسی آژانس بینالمللی انرژی اتمی از این ذخایر خودداری میکند.
شورای حکام آژانس ۲۹ آبان با تصویب قطعنامهای، جمهوری اسلامی را ملزم کرد «بیدرنگ» درباره وضعیت ذخایر اورانیوم غنیشده و سایتهای هستهای آسیبدیده در جریان جنگ ۱۲ روزه گزارش دهد.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
