بر اساس دادههای سازمان هواشناسی ایران، از ابتدای فصل جاری تا هفتم آذرماه، میانگین بارش کشور به ۳.۹ میلیمتر رسیده است که در مقایسه با میانگین بلندمدت ۳۳.۵ میلیمتر، کاهش ۸۸.۳ درصدی را نشان میدهد.
خبرگزاری ایسنا یکشنبه ۹ آذر با استناد به گزارش سازمان هواشناسی نوشت در هفت روز منتهی به هفتم آذرماه هیچ بارشی در کشور به ثبت نرسیده است.
با توجه به میانگین بلندمدت ۶ میلیمتر بارش در این بازه زمانی، میزان بارشها نسبت به سالهای گذشته با کاهش چشمگیر ۹۹.۳ درصدی همراه بوده است.
ایسنا افزود از ابتدای سال آبی جاری، «بارش در تمامی استانها کمتر از حد نرمال بوده است و در این زمینه چهار استان بوشهر، خراسان جنوبی، قم و یزد بدترین وضعیت را تجربه میکنند، چرا که ۱۰۰ درصد کمتر از حد نرمال طی سال آبی جاری بارش دریافت کردهاند».
سال آبی در ایران از اول مهرماه آغاز میشود و تا پایان شهریورماه سال بعد ادامه دارد.
در روزهای اخیر، ابعاد تازهای از بحران کمآبی در ایران آشکار شده و این وضعیت زنگ خطر جدی را برای زندگی روزمره مردم و تداوم فعالیت بسیاری از صنایع به صدا درآورده است.
علی بیتاللهی، رییس بخش زلزلهشناسی مهندسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، چهارم آذر بحران کنونی آب را «بسیار جدی» توصیف کرد و هشدار داد در صورت نبود مدیریت مناسب، زندگی شمار زیادی از شهروندان در معرض خطر قرار خواهد گرفت.
او اضافه کرد پاییز ۱۴۰۴ از نظر میزان بارندگی در پنج دهه اخیر بیسابقه بوده و بهعنوان «خشکترین پاییز کشور» در این مدت به ثبت رسیده است.
کاهش ۹۷.۴ درصدی بارش در استان تهران
ایسنا در ادامه گزارش خود نوشت استان تهران نیز در زمره مناطق کمبارش کشور قرار دارد.
بر پایه دادههای بلندمدت، میانگین بارش در این استان ۴۶.۹ میلیمتر برآورد میشود، اما در سال آبی جاری تنها ۱.۲ میلیمتر بارش ثبت شده است که از کاهش ۹۷.۴ درصدی حکایت دارد.
این خبرگزاری هشتم آذر نیز گزارش داد با عمیقتر شدن بحران آب و ناتوانی حکومت در مدیریت منابع، بخشهایی از تهران، بهویژه منطقه ۱۸، وارد مرحله «فرونشست سریع» شده است.
بر اساس این گزارش، ایران در میانه یکی از پیچیدهترین دورههای تاریخی خود در حوزه آب قرار گرفته و خشکشدن تالابها، افت بیسابقه رطوبت هوا، کاهش پوشش ابری و تشدید فرونشست زمین، تصویری نگرانکننده از آینده اقلیم کشور ترسیم میکند.
خبرگزاری مهر هشتم آذر نوشت بهدلیل خشکسالی در سال گذشته، تولید گندم در ایران بیش از ۳۰ درصد کاهش یافت.
۱۹ آبان، کاوه مدنی، رییس موسسه آب، محیط زیست و سلامت دانشگاه سازمان ملل متحد، هشدار داد بحران رو به وخامت «ورشکستگی آبی» در ایران توان عملکردی کشور را کاهش میدهد و جایگاه آن را در عرصه جهانی تضعیف میکند.
به گفته او، ایران درگیر شدیدترین خشکسالی خود در چند دهه اخیر است و این بحران میتواند به تخلیه احتمالی تهران منجر شود و ثبات حکومت را با تهدید روبهرو کند.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
