روزنامه نیویورک تایمز در گزارشی در مورد رحمانالله لکنوال، مظنون تیراندازی به دو عضو گارد ملی آمریکا، نوشت که مسیر او از روستایی در ولایت خوست افغانستان تا خیابانی در واشینگتن دیسی، توسط «طولانیترین جنگ آمریکا» شکل گرفت.
این روزنامه با اشاره به اینکه لکنوال ۵ساله بود که ارتش ایالات متحده پس از حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ به افغانستان حمله کرد، افزود او در جوانی به «واحد صفر»، نیروی شبهنظامی که با آمریکاییها همکاری میکرد، پیوست.
به گفته دیدهبان حقوق بشر، واحد صفر که بخشی از سرویس اطلاعاتی افغانستان بود، خارج از زنجیره فرماندهی عمل میکرد و نیروهایش عمدتا بهدست سازمان سیا استخدام میشدند، آموزش میدیدند و تجهیز و نظارت میشدند.
نیروهای این واحد در حملات شبانه و مأموریتهای مخفی تخصص داشتند. مقامات طالبان و گروههای حقوق بشر آنها را «جوخههای مرگ» توصیف کردهاند.
دیدهبان حقوق بشر اعلام کرد که چندین مورد را مستند کرده است که این نیروها مسئول «اعدامهای فراقضایی و ناپدید شدنهای اجباری، حملات هوایی بیهدف، حمله به مراکز درمانی و سایر موارد نقض قوانین بشردوستانه بینالمللی» بودهاند.
در مقابل، سازمان سیا «ادعاهای مبنی بر وحشیگری» را رد کرده و گفته است که آنها نتیجه «تبلیغات طالبان» بودهاند.
نیویورک تایمز احتمال داد که عضویت لکنوال در این واحد به او اجازه خروج از افغانستان، همزمان با به قدرت رسیدن طالبان در سال ۲۰۲۱ را داد و او توانست با همسر و فرزندان خود وارد آمریکا شود.
آنها زندگی جدیدی را در بلینگهام در ایالت واشنگتن آغاز کردند، جایی که او به عنوان راننده کار میکرد و فرزندانش در راهروهای مجتمع آپارتمانی ساده خود فوتبال بازی میکردند.
به نوشته این روزنامه، یکی از دوستان دوران کودکی لکنوال که به دلیل ترس از انتقام طالبان خواست فقط با نام «محمد» شناخته شود، گفت که او از «مشکلات سلامت روان» رنج میبرد و از تلفاتی که واحدش ایجاد کرده بود، آشفته بود.
محمد گفت: «او به من و دوستانمان میگفت که عملیات نظامی آنها بسیار سخت، شغلشان بسیار دشوار است و تحت فشار زیادی قرار دارد.»
بر اساس این گزارش، نیروهای واحد صفر نقش محوری را در خروج ارتش ایالات متحده از افغانستان در سال ۲۰۲۱داشتند و به تامین امنیت پایگاههای باقیمانده ایالات متحده و ناتو و فرودگاه کابل کمک کردند. بسیاری از نیروهای مستقر در قندهار در نهایت با کمک ایالات متحده از افغانستان خارج و در منطقه سیاتل در ایالت واشنگتن اسکان داده شدند.
لکنوال از جمله ۷۶ هزار افغانستانی بود که در دوران ریاست جمهوری جو بایدن در چهارچوب یک برنامه موقت با عنوان ویزای بشردوستانه وارد ایالات متحده شدند.
نیویورک تایمز به نقل از سه نفر مطلع از پرونده لکنوال نوشت که او در ماه آوریل سال جاری از دولت دونالد ترامپ پناهندگی دریافت کرد.
او پس از تبادل آتش با اعضای گارد ملی زخمی شد و اکنون در بیمارستانی در واشینگتن دیسی تحت درمان و تحت نظر است.
او در حال حاضر به سه فقره حمله به قصد قتل مسلحانه متهم شده است و با جان باختن سارا بکستروم، یکی از دو عضو گارد ملی، انتظار میرود که به ارتکاب قتل از نوع درجه یک متهم شود.
تاکنون انگیزه لکنوال از این تیاندازی مشخص نشده است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
