ایراناینترنشنال
آفرین (معصومه) مهاجر، یک زن ۷۰ ساله آمریکایی–ایرانی از دو ماه پیش در ایران در بازداشت به سر میبرد. وزارت امور خارجه آمریکا در گفتوگو با ایراناینترنشنال این موضوع را تایید کرد. رضا ضرابی، پسر او که فعال سیاسی است، میگوید این اقدام با هدف واداشتن او به سکوت انجام شده است.
ضرابی که ساکن فرانکفورت در آلمان است، به ایراناینترنشنال گفت که مادرش روز ۲۹ سپتامبر بهدست نیروهای امنیتی در فرودگاه بینالمللی خمینی تهران و زمانی که قصد داشت به ایالات متحده بازگردد، بازداشت شد.
ضرابی که خود را جمهوریخواه و لیبرال دموکرات معرفی میکند، افزود مقامها مادرش را برای تحت فشار قرار دادن او و پایاندادن به فعالیتهای سیاسیاش علیه جمهوری اسلامی بازداشت کردهاند.
سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا در ایمیلی در پاسخ به پرسش ایراناینترنشنال درباره اطلاع واشینگتن از بازداشت آفرین مهاجر گفت: «ما از بازداشت یک شهروند آمریکایی در ایران آگاه هستیم و گزارشها درباره این پرونده را از نزدیک دنبال میکنیم.»
او افزود: «وزارت امور خارجه آمریکا مدتهاست به شهروندان آمریکایی هشدار داده است که به ایران سفر نکنند و این هشدار اکنون بیش از هر زمان دیگری صدق میکند.»
ضرابی، مادرش را «مهربان و دلبسته به خود» توصیف کرد و گفت پس از آنکه خواهر و برادرش را بهدلیل خودکشی از دست داد، بهشدت به او نزدیک شده است. او تاکید کرد مادرش عضو هیچ گروه سیاسی نیست.
به گفته ضرابی، آفرین مهاجر برای رسیدگی به موضوعات مربوط به ارثیه به ایران سفر کرده بود. او اکنون با اتهاماتی روبهروست که ضرابی آنها را «دروغین» خواند، از جمله «عضویت در گروههای معاند، تبلیغ علیه جمهوری اسلامی در شبکههای اجتماعی، اهانت به رهبر جمهوری اسلامی و اهانت به دین اسلام.»
ضرابی گفت او ۱۴ سال است که مشغول فعالیت سیاسی است و عضو چند اتاقفکر اپوزیسیون ایرانی بوده، اما مادرش هیچ نقشی در فعالیتهای او ندارد.
به گفته او، مهاجر در بند زنان بند ۲۰۹ زندان اوین در تهران نگهداری میشود.
ضرابی گفت مادرش هفته گذشته تماس گرفته و از او خواسته فعالیتهای اعتراضیاش را متوقف کند.
او معتقد است ماموران اطلاعاتی و امنیتی مادرش را تحت فشار گذاشتهاند.
ضرابی با اشاره به اینکه مادرش مبتلا به سرطان مغز است، نسبت به وضعیت سلامتی او در زندان ابراز نگرانی کرد و گفت اطمینان دارد که مادرش درمان مناسب دریافت نمیکند.
او گفت: «شک ندارم که او یک گروگان است و قربانی سیاست گروگانگیری جمهوری اسلامی علیه ایالات متحده شده است.»
روابط تهران و واشینگتن پس از آنکه ایالات متحده در جریان جنگ ۱۲ روزه در کنار عملیات غافلگیرکننده اسرائیل به سه سایت هستهای در ایران حمله کرد، به پایینترین سطح رسیده است.
جمهوری اسلامی سالهاست که شهروندان خارجی و دوتابعیتی را بازداشت میکند و سپس در ازای امتیازهای سیاسی یا مالی آنها را آزاد میکند.
وزارت امور خارجه آمریکا در بیانیهای که در اختیار ایراناینترنشنال گذاشت، تاکید کرد: «هر فردی که ارتباطی با آمریکا داشته باشد، از جمله شهروندان دوتابعیتی ایرانی–آمریکایی، در ایران با خطر جدی بازجویی، بازداشت و زندانیشدن روبهروست.»
این بیانیه افزود: «مقامهای جمهوری اسلامی بهطور معمول دسترسی کنسولی به شهروندان بازداشتشده آمریکایی را به تعویق میاندازند. در مورد دوتابعیتیهای ایرانی–آمریکایی، مقامهای جمهوری اسلامی همواره دسترسی کنسولی را رد میکنند.»
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
