هرچند رسانههای حکومتی از «عملیات گسترده مهار آتش» در جنگل الیت مازندران خبر دادهاند، بسیاری از شهروندان و کاربران شبکههای اجتماعی از مقامهای جمهوری اسلامی بهدلیل سهلانگاری، تعلل و بیتفاوتی در قبال نابودی منابع طبیعی کشور از جمله جنگلهای هیرکانی، انتقاد کردهاند.
ایرنا، رسانه دولت جمهوری اسلامی، جمعه ۳۰ آبان گزارش داد یک فروند هواپیمای ایلوشن برای اطفای حریق جنگلهای چالوس در منطقه الیت به کار گرفته شده است.
این رسانه به نقل از مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان مازندران نوشت همزمان با عملیات آبپاشی این هواپیما، پنج فروند بالگرد نیز برای اطفای حریق بهسوی ارتفاعات الیت پرواز میکنند.
این مقام مسئول اضافه کرد: «دستکم ۴۰ گروه اعم از یگانهای حفاظت منابع طبیعی، محیط زیست، هلال احمر، و مسئولان دستگاههای اجرایی هم پای کار آمدهاند و امیدوارم این آتش پس از چند روز، امروز مهار و خاموش شود.»
مهدی یونسی رستمی، استاندار مازندران، ۳۰ آبان در جریان بازدید از منطقه گفت حدود ۹۵ درصد از آتش خاموش شده و «تنها بخش کمی از این جنگل بهصورت لکهای در حال سوختن است».
این در حالی است که ۲۹ آبان وزش باد دامنه آتشسوزی در جنگلهای الیت را گسترش داد.
آتشسوزی در جنگلهای ایران پدیدهای مسبوق به سابقه است و در گذشته نیز بهدلیل نبود اعتبار، تجهیزات و نیروهای متخصص و همچنین ناهماهنگی میان دستگاههای مختلف جمهوری اسلامی، مهار آن با دشواریهای جدی همراه بوده است.
تردیدها درباره روایت حکومت از زمان واقعی آغاز آتشسوزی الیت
حسینعلی محمدی، مدیرکل مدیریت بحران مازندران، با اشاره به اعزام هواپیمای ایلوشن از تهران به مازندران، ظرفیت آبگیری آن را ۴۰ تن اعلام کرد و گفت «در صورت نیاز»، این هواپیما پس از بازگشت به تهران، برای آبگیری و اعزام دوباره به منطقه حریق آماده خواهد شد.
او افزود «این آتشسوزی از شنبه آغاز شد و بهعلت شیب تند منطقه و صعبالعبور بودن، مهار آتش بهکندی پیش میرفت»، اما انتظار میرود با عملیات هوایی اطفا و ورود دستگاههای مختلف و گروههای مردمی «امروز یا فردا بهطور کامل خاموش شود».
باشگاه خبرنگاران جوان، وابسته به صدا و سیما هم از «مصدومیت ۲۰ همیار طبیعت» در جریان مهار آتشسوزی جنگلهای چالوس خبر داد.
هرچند مقامهای جمهوری اسلامی زمان آغاز آتشسوزی در جنگل الیت را ۲۴ آبان اعلام کردهاند، اما بررسی گزارشها نشان میدهد این منطقه دستکم از ۱۱ آبان تاکنون درگیر حریق بوده است.
انتقاد کاربران رسانههای اجتماعی از حکومت
نابودی منابع طبیعی ایران و بیتوجهی مقامهای حکومتی بار دیگر موجب خشم و نارضایتی گسترده در افکار عمومی کشور شد.
کاربری با نام «فرشته» در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «این روزها جنگلهای هیرکانی الیت زیر سایه بیکفایتی و بیلیاقتی مسئولین حکومتی در آتش میسوزد.»
کاربر دیگری با نام «حسن» از رویکرد حکومت در خصوص این بحران انتقاد کرد: «هیرکانی در آتش، رسانهها در سکوت، حکومت در خواب. جنگلهای الیت چالوس از ۱۰ آبان در حال سوختناند. نه یک روز، نه دو روز، هفتههاست که مردم محلی تنها ماندهاند و با دست خالی جلوی آتش ایستادهاند.»
«امیر» نیز در ایکس نوشت: «۱۸ روز است که آتش به جان جنگل الیت افتاده و میراث مشترک بشری دارد جان میدهد. هیرکانی بخشی از میراث جهانی یونسکو است. ای اهل عالم، شما کمک کنید. ما اینجا در خاک خویش غریبیم.»
کاربری با نام «فریادرس» هم با اشاره به این «فاجعه محیط زیستی در سکوت خبری» تاکید کرد: «اگر فقط یک درصد بودجه چند نهاد بیخاصیت را به مدیریت بحران بدهند، مشکل حل میشود.»
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
