وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، اعلام کرد که رییسجمهوری آمریکا، در نامه پیشین خود به رهبر جمهوری اسلامی نوشته بود یا جمهوری اسلامی مذاکره مستقیم با واشینگتن را برای از بین بردن غنیسازی و برنامه موشکی خود میپذیرد یا جنگ میشود.
عراقچی در گفتوگویی ویدیویی با وبسایت خبرآنلاین که پنجشنبه ۲۹آبان منتشر شد، گفت که ترامپ در نامه خود «دو راه را پیش رو گذاشت: یا جنگ و خونریزی یا مذاکره مستقیم برای از بین بردن غنیسازی و برنامه موشکی ایران.»
به گفته عراقچی، «حتی آخرین پیام از سوی آمریکا این بود که آنها آمادهاند موضوع بازگشت تحریمها و پرونده شورای امنیت را ببندند، اما اینها در ازای چیزهایی بود که مطلقاً غیرقابل قبول نبودند.»
او افزود که اما جمهوری اسلامی «مذاکره غیرمستقیم را طراحی کرد و زمین و محل و شکل بازی را عوض کرد و آنها هم مجبور شدند تن بدهند.»
در اسفندماه ۱۴۰۳، ترامپ به علی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی نامهای ارسال کرد.
رییسجمهوری آمریکا در همان زمان درباره این نامه خود گفت: «گفتم امیدوارم که شما مذاکره کنید، چون این برای ایران بسیار بهتر خواهد بود.»
مقامات جمهوری اسلامی پس از این نامه، در چندین دور مذاکره با واشینگتن شرکت کردند اما خواسته آمریکا مبنی بر برچیدن برنامه غنیسازی اورانیوم در خاک ایران را نپذیرفتند.
عراقچی در گفتوگوی خود افزود که آمریکا در جریان این مذاکرات قصد داشت با دیپلماسی به این هدف خود دست یابد.
در جریان جنگ ۱۲ روزه، اسرائیل و آمریکا تاسیسات اتمی ایران را هدف قرار دادند و ترامپ اعلام کرد که این تاسیسات «نابود» شده است.
عراقچی: ویتکاف نتوانست واشینگتن را متقاعد کند
عراقچی گفت مذاکرات غیرمستقیم در عمان سه بار به راهحلهای قابل قبول متقابل رسید، اما استیو ویتکاف، فرستاده ترامپ، نتوانست دولت واشنگتن را متقاعد کند.
او افزود: «طرز تفکر ترامپ که در اوایل دوره ریاست جمهوریاش هم میگفت، صلح از طریق قدرت است، از طریق زور. دولتهای قبلی میگفتند صلح از طریق دیپلماسی، اما او میگفت دیپلماسی، از طریق زور».
ایران و ایالات متحده در ماههای آوریل و مه پنج دور مذاکرات غیرمستقیم در عمان برگزار کردند. دور ششم قرار بود برگزار شود، اما به دلیل حمله غافلگیرانه اسرائیل به ایران در ماه ژوئن لغو شد.
ایالات متحده با پیوستن به این درگیری، به سه سایت هستهای ایران حمله کرد و جمهوری اسلامی قبل از اینکه دونالد ترامپ آتشبس را اجرا کند با حملات موشکی به یک پایگاه هوایی ایالات متحده در قطر پاسخ داد.
عراقچی در ادامه این مصاحبه گفت: «من بارها گفتم که میتوانید ساختمانها و تأسیسات را بزنید اما دانش و اراده را نه. به همین دلیل است که او (ترامپ) میگوید بیایید مذاکره کنید، میگوید بیایید امضا کنید که غنیسازی نمیکنید.»
عراقچی: تفاهم قاهره رسما خاتمه یافته تلقی میشود
عراقچی همچنین درباره همکاری تهران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی گفت: «در تعامل با آژانس، در مورد تاسیسات هسته ای بمباران شده کاری نداریم و صرفا در باره تاسیساتی که بمباران نشده اند، در قالب مقررات آژانس همکاری و رعایت قانون مجلس شورای اسلامی میکنیم.»
عراقچی گفت: «ما هنوز عضو پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) هستیم. ما نمیگوییم که با آژانس همکاری نخواهیم کرد و در حال حاضر هم هنوز با آژانس همکاری داریم، اما این همکاری در مورد مکانهایی است که مورد حمله قرار نگرفتهاند، مانند نیروگاه هستهای بوشهر».
او افزود: «آژانس باید نحوه بازرسی از تأسیساتی که مورد حمله قرار گرفته است را روشن کند، زیرا هیچ سابقه و نمونه مشابهی درباره چنین مواردی وجود ندارد. اینکه آنها حمله کنند و سپس آژانس میزان خسارت را گزارش دهد، نمیتواند درست باشد. علاوه بر این، خطر تشعشعات و بمبهای منفجر نشده در این اماکن نیز وجود دارد».
او در خصوص نحوه همکاری با آژانس در قاهره هم گفت که توافقی در آنجا صورت گرفت که «آن هم بعد از اسنپبک خاتمه یافت.»
این اظهارات در حالی مطرح شده که شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی پنجشنبه در نشست غیرعلنی خود قطعنامهای را تصویب کرد که جمهوری اسلامی را ملزم میکند «بیدرنگ» درباره وضعیت ذخایر اورانیوم غنیشده و سایتهای هستهای آسیبدیده در جریان جنگ ۱۲ روزه گزارش دهد.
عراقچی همچنین گفت: «سه کشور اروپایی و آمریکا، با این اقدام خود و بیتوجهی به تعاملات و حسن نیت جمهوری اسلامی، اعتبار و استقلال آژانس را خدشهدار کرده و موجب اخلال در روند تعاملات و همکاریهای آژانس و ایران میشوند.»
دیپلماتهای غربی بر این باورند که این حملات هرچند خسارتهای جدی بر جای گذاشت، اما نتوانست زیرساختهای هستهای ایران را منهدم کند و از همین رو، گمانهزنیها درباره ذخایر اورانیوم غنیشده تهران همچنان ادامه دارد.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ۲۸ آبان در پاسخ به پرسش خبرنگار ایراناینترنشنال گفت همه تاسیسات هستهای ایران از بین نرفتهاند و تنها بخشی از آنها «آسیب شدیدی» دیدهاند.
او تاکید کرد تخریب بخشی از این تاسیسات نمیتواند دلیلی برای توقف بازرسیها باشد و نظارت آژانس همچنان ضروری است.
عراقچی: آمریکا به دنبال مذاکره واقعی نیست
عراقچی همچنین در بخش دیگری از این گفتوگو درباره احتمال مذاکره جمهوری اسلامی با آمریکا گفت: «الان جمعبندی ما این نیست که امریکاییها به دنبال یک مذاکره واقعی باشند.»
او افزود: «آنها به دنبال رسیدن به خواستههایی هستند که نه تنها مطلوب ما نیست که به ضرر منافع ملی ماست.»
او توضیح داد: «ما ۲۰ برای غنیسازی وقت صرف کردیم، جنگ را تحمل کردیم و قبل و در طول جنگ دانشمندان هستهای خود را از دست دادیم. حالا بگویند غنیسازی صفر؟ هیچ کس چنین چیزی را نمیپذیرد.»
رییسجمهوری آمریکا، در مجمع سرمایهگذاری آمریکا و عربستان سعودی گفت جمهوری اسلامی اکنون بهدنبال توافق با آمریکا است.
او خطاب به حاضران گفت: «حالا آنها میخواهند توافق کنند؛ میخواهند ببینند آیا میتوانند با ما به توافقی برسند یا نه و ما احتمالا این کار را انجام خواهیم داد.»
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
