سعید خطیبزاده، معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، اعلام کرد هرچند حملات آمریکا و اسرائیل خسارتهای سنگینی به تاسیسات اتمی در ایران وارد کرده، اما برنامه هستهای حکومت همچنان «دستنخورده» باقی مانده است.
خطیبزاده یکشنبه ۲۵ آبان در مصاحبه با شبکه خبری سیانان گفت: «برنامه صلحآمیز هستهای ایران، در این لحظه که با شما صحبت میکنم، دستنخورده است و ما از آن حفاظت خواهیم کرد.»
او افزود حملات اسرائیل و آمریکا بسیاری از «زیرساختها، ساختمانها و تجهیزات» مرتبط با فعالیتهای هستهای حکومت ایران را تخریب کرده، اما برنامه هستهای جمهوری اسلامی «کاملا بر پایه دانش بومی» بنا شده و «در سراسر کشور بزرگ ما» پراکنده است.
معاون وزیر خارجه جمهوری اسلامی ادامه داد: «این کشور کشوری نیست که بتوانید بمبارانش کنید و گمان کنید قرار است همه چیز را از بین ببرید.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، تاکنون بارها اعلام کرده در پی حملات ایالات متحده به سایتهای نطنز، فردو و اصفهان در جریان جنگ ۱۲ روزه، برنامه هستهای جمهوری اسلامی نابود شده است.
با این حال، گمانهزنیها درباره سرنوشت برنامه هستهای حکومت، بهویژه ذخایر اورانیوم غنیشده آن، همچنان ادامه دارد.
سیانان ۲۵ آبان با استناد به ارزیابی اولیه سازمانهای اطلاعاتی آمریکا گزارش داد سه سایت هستهای جمهوری اسلامی بهشدت آسیب دیدهاند، اما برنامه هستهای تهران احتمالا تنها تا حدود دو سال عقب افتاده است.
تاکید جمهوری اسلامی بر ادامه غنیسازی
خطیبزاده در ادامه مصاحبه خود با سیانان، با تکرار مواضع پیشین مقامهای جمهوری اسلامی اعلام کرد برنامه هستهای حکومت «ماهیتی کاملا صلحآمیز» دارد و «تنها برای تامین انرژی» دنبال میشود.
به گفته او، هرگونه مذاکره احتمالی میان تهران و واشینگتن زمانی معنا خواهد داشت که در آن «حق ایران برای ادامه غنیسازی» به رسمیت شناخته شود.
معاون وزیر خارجه جمهوری اسلامی اضافه کرد: «توهم غنیسازی صفر در ایران یا تلاش برای محروم کردن ایران از حقوق پایهای خود، برای ایران گزینه قابل قبولی نخواهد بود.»
او از پاسخ به این پرسش که آیا تهران در حال حاضر مشغول غنیسازی اورانیوم است، خودداری کرد.
پیش از جنگ ۱۲ روزه، پنج دور مذاکرات هستهای میان تهران و واشینگتن برگزار شد، اما با تاکید مقامهای جمهوری اسلامی بر ادامه غنیسازی در خاک ایران، گفتوگوها به بنبست رسید.
پایگاه خبری بلومبرگ ۲۴ آبان نوشت پس از جنگ، «ابهام هستهای» جمهوری اسلامی افزایش یافته است، زیرا تهران ماههاست اجازه بازرسی از تاسیسات خود را نمیدهد.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی ۲۱ آبان در گزارشی محرمانه اعلام کرد از زمان جنگ ایران و اسرائیل، امکان راستیآزمایی ذخایر اورانیوم با غنای نزدیک به سطح تسلیحاتی جمهوری اسلامی را از دست داده است.
تمجید از «روابط بسیار نزدیک» ایران با روسیه و چین
خطیبزاده در بخش دیگری از مصاحبه با سیانان تاکید کرد جمهوری اسلامی برای «دفاع از منافع و امنیت ملی» خود «برنامههای نظامی مشروع» دارد.
او در پاسخ به پرسشی درباره سرنوشت برنامه موشکی حکومت ایران گفت این برنامه پس از جنگ ۱۲ روزه در مرحله «ترمیم و بازیابی» قرار دارد.
معاون وزیر خارجه جمهوری اسلامی افزود تهران با مسکو و پکن «روابط بسیار نزدیکی» دارد که «مدتها پیش از تحولات اخیر» شکل گرفتهاند.
هفتم آبان، سیانان گزارش داد با وجود بازگشت تحریمهای سازمان ملل که فروش سلاح و تجهیزات موشکی به ایران را ممنوع میکند، تهران با کمک پکن در حال بازسازی برنامه موشکی خود است.
بر اساس این گزارش، در مجموع دو هزار تن پرکلرات سدیم، ماده اصلی تولید سوخت جامد برای موشکهای میانبرد، پس از جنگ ۱۲ روزه از چین به بندرعباس ارسال شده است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
