محمد باقری، یک نماینده مجلس در جمهوری اسلامی، با انتقاد کمسابقه از صداوسیما و دستگاه رسانهای حکومت، گفت بسیاری از اخبار منتشرشده درباره کشف «کارخانه پهپادسازی»، «دستگیری جاسوسان» و حتی «ساقط کردن جنگنده اف-۳۵ آمریکا» دروغ و فاقد واقعیت بوده است.
او تاکید کرد که صداوسیما نباید شایعات و اخبار تاییدنشده را منتشر کند و افزود: «من میدانم هیچگونه کارخانه پهپادسازی در کشور وجود ندارد؛ حتی یک مورد هم نیست.»
این اظهارات در حالی بیان میشود که رسانههای رسمی جمهوری اسلامی طی ماههای گذشته بارها ادعا کردهاند چندین «کارخانه ساخت پهپاد وابسته به اسرائیل» و «شبکه جاسوسی گسترده» در ایران کشف شده است؛ ادعاهایی که حالا یکی از نمایندگان مجلس آنها را «ساختگی و بیاساس» میخواند.
باقری گفت: «گفته شد ۶۰۰ یا هزار نفر دستگیر شدهاند، در حالی که واقعیت نداشت. چنین حجمی از جاسوسی در کشور وجود نداشت.» او افزود اطلاعاتی که از سوی صداوسیما و رسانههای حکومتی درباره «کشف پهپادها»، «بازداشت جاسوسان» یا «شکار جنگندههای دشمن» پخش میشود، «صحت ندارد» و تاکید کرد مجلس پیگیر این موضوع است تا مشخص شود چه نهادهایی پشت این دروغپراکنیها هستند.
این نماینده مجلس با انتقاد از انتشار مکرر ادعاهای نظامی نادرست در رسانههای وابسته به سپاه و صداوسیما گفت: «میگفتند اف-۳۵ را ساقط کردیم،، خلبانها را گرفتیم و… در حالیکه صداوسیما نباید اخبار دروغ یا شایعه پخش کند؛ انتشار چنین خبرهایی باید پس از تأیید رسمی صورت گیرد.»
او با اشاره به گزارشهایی درباره وجود کارخانههای پهپادسازی در شهرهای مختلف افزود: «در هیچیک از شهرهای کشور نشانی از چنین کارخانههایی وجود ندارد. باید مشخص شود آن کارخانهها کجا بودهاند که صداوسیما دربارهشان گزارش پخش کرد.»
اظهارات باقری را میتوان یکی از کمسابقهترین اعترافهای رسمی درباره دروغپراکنی سازمانیافته در رسانههای حکومتی دانست. در سالهای اخیر، پخش گزارشهای تبلیغاتی درباره «دستاوردهای نظامی خیالی»، «بازداشت جاسوسان خارجی» و «پروژههای صنعتی ساختگی» به الگویی تکراری در صداوسیمای جمهوری اسلامی بدل شده است؛ الگویی که به گفته تحلیلگران، هدف آن تقویت چهره امنیتی نظام و پوشاندن ناکامیهای سیاسی، اقتصادی و نظامی است.
این نماینده همچنین درباره مسئله نفوذ در نهادهای امنیتی و نظامی هشدار داد و گفت: «دشمن میکوشد در سطوح بالا، بهویژه در نیروهای نظامی و انتظامی، نفوذ کند تا از اقدامات و تصمیمات آگاه شود.» باقری تاکید کرد که اطلاعات مربوط به پروندههای جاسوسی معمولاً علنی نمیشود و هشدار داد که نباید با بزرگنمایی رسانهای، اعتماد عمومی را خدشهدار کرد.
صداوسیما در ماههای گذشته بهویژه پس از ادعای «ساقط کردن جنگنده اف-۳۵ اسرائیل»، بهدلیل انتشار اخبار جعلی، با موجی از بیاعتمادی عمومی و تمسخر گسترده در شبکههای اجتماعی روبهرو شده است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
