رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، روز چهارشنبه به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفت جمهوری اسلامی در حال حاضر بهطور فعال غنیسازی اورانیوم انجام نمیدهد، اما آژانس اخیرا تحرکاتی تازه در سایتهای هستهای ایران شناسایی کرده است.
گروسی توضیح داد که با وجود ناتوانی بازرسان در دسترسی به تاسیسات هستهای ایران، تصاویر ماهوارهای نشان نمیدهد جمهوری اسلامی تولید اورانیوم غنیشده را نسبت به پیش از جنگ ۱۲روزه با اسرائیل در خرداد تسریع داده باشد.
او گفت: «با این حال، مواد هستهای غنیشده تا سطح ۶۰ درصد هنوز در ایران است. این یکی از موضوعاتی است که درباره آن گفتوگو میکنیم، زیرا باید به آنجا بازگردیم و تایید کنیم که این مواد همچنان وجود دارد و برای هدف دیگری منحرف نشده است. این مسئله بسیار، بسیار مهم است.»
گروسی افزود بازرسان در اطراف محلهای نگهداری ذخایر اورانیوم شاهد تحرکاتی بودهاند. به گفته او، در غیاب دسترسی مستقیم، آژانس مجبور است به تصاویر ماهوارهای تکیه کند که اطلاعات محدودی در اختیار میگذارد.
مدیرکل آژانس هشدار داد که این ذخایر میتواند در صورت تصمیم جمهوری اسلامی به نظامیسازی برنامهاش، برای ساخت حدود ۱۰ بمب هستهای کافی باشد.
هیئت نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل هنوز به درخواست آسوشیتدپرس برای اظهار نظر پاسخ نداده است.
این تحرکات تازه در حالی گزارش میشود که بهرغم ادعای تهران درباره صلحآمیز بودن برنامه هستهای، آژانس و کشورهای غربی معتقدند جمهوری اسلامی تا سال ۲۰۰۳ یک برنامه سازمانیافته برای تولید سلاح اتمی داشته است.
پس از جنگ ۱۲ روزه میان ایران و اسرائیل در خرداد امسال و حملات هوایی آمریکا به چند سایت هستهای ایران، جمهوری اسلامی تمامی همکاریها با آژانس را به حال تعلیق درآورد. در پی این اقدام، شورای حکام آژانس برای نخستین بار طی دو دهه گذشته رأی به توبیخ ایران داد؛ موضوعی که تنشها میان تهران و نهاد نظارتی سازمان ملل را تشدید کرد.
ایران در واکنش به این تحولات، آژانس را متهم کرد که بدون ارائه سند، در حملات اسرائیل و آمریکا نقش داشته است. برخی مقامهای ارشد جمهوری اسلامی و رسانههای حکومتی نیز خواستار بازداشت و محاکمه رافائل گروسی در صورت بازگشت او به ایران شدند؛ تهدیدی که باعث شد پلیس ویژه اتریش، حفاظت از این دیپلمات آرژانتینی را بر عهده بگیرد.
با وجود فضای پرتنش، گروسی تایید کرد که بازرسان آژانس در حال حاضر در ایران حضور دارند و او نیز «بهطور دائم» با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در ارتباط است. او گفت: «آیا سطح همکاری مطابق انتظار است؟ نه. اما اینکه بگوییم ایران بهطور کامل مانع دسترسی ما میشود هم درست نیست. همچنین نباید تصور کرد همهچیز طبق روال پیش میرود.»
در ماه گذشته، ایران و آژانس در قاهره توافقی برای ازسرگیری همکاری امضا کردند، از جمله در زمینه بازگشت بازرسان به تاسیسات هستهای؛ توافقی که هنوز اجرایی نشده است. از آن زمان، با بازگشت تحریمهای سازمان ملل علیه تهران، روابط میان ایران و آژانس بار دیگر وارد مرحلهای شکننده شده است.
کشورهای اروپایی عضو برجام، با استناد به تخلفات ایران و توقف مذاکرات صلح با آمریکا، «مکانیسم ماشه» را فعال کردند؛ اقدامی که روابط با آژانس را نیز تحت تاثیر قرار داده است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
