کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، از نامه مشترک جمهوری اسلامی، روسیه و چین به مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی خبر داد. بهگفته او در این نامه با «غیرقانونی خواندن» فعالسازی مکانیسم ماشه، اعلام شده که قطعنامه ٢٢٣١ در ١٨ اکتبر، ۲۶ مهر، پایان یافته است.
او گفت که این نامه پس از نامه مشترک روسیه، چین و جمهوری اسلامی به دبیرکل سازمان ملل و رییس شورای امنیت مبنی بر اعلام پایان قطعنامه ٢٢٣١ از ١٨ اکتبر، ۲۶ مهر، از سوی سفرا و نمایندگان دائم سه کشور در آژانس بینالمللی انرژی اتمی به رافائل گروسی ارسال شده است.
به گفته غزیبآبادی، اقدام بریتانیا، فرانسه و آلمان در بازگشت مکانیسم ماشه و در نتیجه فعالسازی دوباره تحریمها «غیرقانونی» اعلام شده است.
بازگشت تحریمهای سازمان ملل متحد علیه جمهوری اسلامی، پس از آن صورت گرفت که فرانسه، آلمان و بریتانیا روند مکانیسم ماشه را که در برجام پیشبینی شده بود، فعال کردند.
غریبآبادی همچنین گفت که جمهوری اسلامی، روسیه و چین در نامه خود به آنچه «پایان گزارشدهی مدیرکل آژانس در مورد راستیآزمایی و نظارت» بر فعالیت هستهای جمهوری اسلامی نامیدند، اشاره کردهاند.
پیش از این، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، فعالسازی مکانیسم ماشه از سوی سه کشور اروپایی را فاقد وجاهت خوانده و از پایان همکاری با آژانس در صورت بازگشت تحریمهای شورای امنیت خبر داده بود.
رافائل گروسی اول مهر در گفتوگو با بیبیسی جهانی تاکید کرد که تعهدات جمهوری اسلامی در قبال آژانس دائمی است و فراتر از موضوع «مکانیسم ماشه» میرود.
او هشدار داد که اگر تهران مانع بازرسیها شود، بحران تازه و بزرگتری شکل خواهد گرفت.
به گفته گروسی، جمهوری اسلامی تعهدات و الزامات مشخصی در چارچوب معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) دارد و این تعهدات فراتر از موضوع مکانیسم بازگشت خودکار تحریمها (مکانیسم ماشه) است.
مقامهای جمهوری اسلامی پیشتر تهدید کرده بودند که در صورت بازگشت تحریمها، سطح همکاری با آژانس کاهش خواهد یافت و محدودیتها بر بازرسیها بیشتر میشود.
جمهوری اسلامی تاکنون تلاش برای ساخت بمب اتمی را رد کرده است، اما گروسی یکشنبه ۲۷ مهر در مصاحبه با روزنامه سوئیسی «نویه زوریخر سایتونگ» تاکید کرد نگرانیها درباره احتمال دستیابی حکومت ایران به چنین سلاحی «بهطور کامل برطرف نشده است».
او همچنین از راهحل صلحآمیز برای حل مناقشه هستهای جمهوری اسلامی حمایت کرد و گفت: «نشستن بر سر یک میز میتواند ما را از خطر دور تازهای از بمبارانها و حملات نجات دهد.»
گروسی سخنان اخیر دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، را که از امکان دستیابی به یک راهحل دیپلماتیک با تهران سخن گفته بود، «نشانهای دلگرمکننده» توصیف کرد.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
