رهبر جمهوری اسلامی از پزشکیان خواست از قطر برای میانجیگری هسته‌ای کمک بگیرد

این اقدام پس از آن صورت می‌گیرد که در پی تن ندادن جمهوری اسلامی به خواسته‌های بریتانیا، آلمان و فرانسه، این سه کشور اروپایی با فعال کردن مکانیسم ماشه به دنبال بازگرداندن تمامی تحریم‌های سازمان ملل متحد علیه جمهوری اسلامی هستند.

پیام پزشکیان به امیر قطر

خبرگزاری رسمی قطر تایید کرد که امیر این کشور پنج‌شنبه ۱۳ شهریور پیام شفاهی پزشکیان را در دیدار با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در دوحه دریافت کرده است.

منابع مطلع که نخواستند نامشان فاش شود به ایران اینترنشنال گفتند که در این پیام از شیخ تمیم بن حمد برای میانجیگری میان تهران و قدرت‌های غربی با هدف جلوگیری از بازگشت تحریم‌ها ذیل سازوکار موسوم به «اسنپ‌بک» یا مکانیسم درخواست کمک شده است.

این منابع گفتند تهران در حال نشان دادن انعطاف بیشتری درباره محل نگهداری و نحوه مدیریت ذخایر اورانیوم با غنای بالا است؛ موضوعی که پس از حملات هوایی آمریکا، جمهوری اسلامی حاضر به گفت‌وگو درباره آن نبود.

فرانسه، بریتانیا و آلمان ششم شهریور در نامه‌ای به شورای امنیت، از تصمیم خود برای آغاز فرآیند فعال‌سازی مکانیسم ماشه و بازگشت تحریم‌های سازمان ملل علیه تهران خبر دادند.

در پی این اقدام، مقام‌های جمهوری اسلامی مواضعی دوگانه اتخاذ کرده‌اند؛ از یک سو احتمال خروج از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (ان‌پی‌تی) را مطرح کرده و از سوی دیگر از آمادگی تهران برای تداوم مسیر دیپلماتیک خبر داده‌اند.

منابع مطلع به ایران‌اینترنشنال گفتند که جمهوری اسلامی از امیر قطر خواسته تسهیل‌کننده تماس‌های تهران با ایالات متحده و سه کشور اروپایی برای ازسرگیری دیپلماسی هسته‌ای و پیشگیری از بازگشت تحریم‌ها باشد.

درخواست از قطر برای میانجیگری پس از آن صورت می گیرد که علی خامنه‌ای بر خلاف اظهارات صریح خود که «نه جنگ می‌شود و نه مذاکره می‌کنیم»، یک‌شنبه ۱۶ شهریور در دیدار با هیئت وزیران دولت مسعود پزشکیان بدون نام بردن از کشور خاصی گفت دشمن درصدد تحمیل فضای «نه جنگ، نه صلح» بر ایران است، اما «این حالت برای کشور ضرر و خطر دارد».

آمریکا هنوز واکنشی رسمی به این اظهارات نشان نداده و به‌نظر نمی‌رسد تغییری در سیاست واشینگتن در قبال مذاکره با جمهوری اسلامی رخ داده باشد. دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، پس از جنگ ۱۲ روزه چند بار تاکید کرده که نیاز و عجله‌ای برای مذاکره با تهران ندارد.

در عین حال، هم‌زمان با نزدیک شدن به زمان بازگرداندن تحریم‌های گسترده سازمان ملل، از افزایش احتمال حمله مجدد اسرائیل و حتی آمریکا به جمهوری اسلامی سخن گفته می‌شود.

دیدار عراقچی با آژانس در قاهره

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه اسلامی، دوشنبه ۱۷ شهریور تایید کرد که عراقچی قرار است سه‌شنبه در قاهره با رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، دیدار کند.

او گفت این دیدار با هدف نهایی‌کردن چارچوب همکاری‌های ایران و آژانس برگزار خواهد شد.

این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی خواستار نظارت هر چه زودتر و کامل بر برنامه هسته‌ای ایران شده‌اند. آژانس اعلام کرده است که از اواسط ژوئن و هم‌زمان با حملات به تاسیسات غنی‌سازی ایران، دسترسی و دید کافی به وضعیت یا محل ذخایر اورانیوم با غنای بالا نداشته است.

بر اساس گزارش رویترز در اواخر اوت، ایران حدود ۴۴۰.۹ کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصدی در اختیار داشته که در صورت غنی‌سازی بیشتر، برای ساخت حدود ۱۰ سلاح هسته‌ای کافی است.

شروط اروپا برای تاخیر در بازگرداندن تحریم‌ها

از نظر دیپلماتیک، فشارها رو به افزایش است. بریتانیا، فرانسه و آلمان روز ۲۸ اوت مکانیسم بازگشت تحریم‌ها را بر اساس قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت فعال کردند. طبق این روند، اگر قطعنامه جدیدی تصویب نشود، معافیت از تحریم‌ها منقضی خواهد شد.

این سه کشور همچنان سه شرط برای جمهوری اسلامی تعیین کرده‌اند که می‌تواند باعث تاخیر موقت در بازگشت تحریم‌ها و ایجاد فضای جدید برای مذاکره شود.

سه کشور اروپایی از جمهوری اسلامی خواسته‌اند تهران دسترسی بازرسان سازمان ملل به سایت‌های هسته‌ای آسیب‌دیده در حملات اسرائیل را ممکن سازد، درباره وضعیت ذخایر اورانیوم غنی‌شده شفاف‌سازی کند و گفت‌وگوهای مستقیم با ایالات متحده را شروع کند.